Thursday, May 18, 2006

การเปลี่ยนแปลงของเปลือกโลก

กรอบที่ 3 หน่วยที่1 เรื่อง การเปลี่ยนแปลงของเปลือกโลก
จุดประสงค์เชิงพฤติกรรม
1. ระบุสาเหตุต่าง ๆ ที่ทำให้เปลือกโลกเกิดการเปลี่ยนแปลง ตลอดจนอธิบายถึงผลกระทบที่เกิดขึ้น
2. อธิบายสาเหตุ กระบวนการ และผลของการเคลื่อนที่ของแผ่นเปลือกโลกได้
3. ตระหนักถึงความสำคัญที่จะศึกษาการเปลี่ยนแปลงของเปลือกโลก เพื่อนำความรู้ที่ได้รับมาใช้ประโยชน์ในการดำรงชีวิตทั้งในปัจจุบันและอนาคต

ความคิดรวบยอด
ปรากฎการณ์ทางธรรมชาติที่เกิดขึ้นเช่น แผ่นดินไหว ภูเขาไฟระเบิด การเกิดภูเขา เป็นสาเหตุมาจากการเปลี่ยนแปลงของเปลือกโลก

เนื้อหาบทเรียน
เมื่อประมาณ พ.ศ. 2163 อัลเฟรด เวเจเนอร์ ได้สันนิษฐานว่า ถ้าย้อนอดีตไปอีกประมาณ 50 ล้านปี ผิวโลกส่วนที่เป็นแผ่นดินซึ่งโผล่ขึ้นมาจากผิวน้ำนั้นมีเพียงส่วนเดียวเป็นทวีปใหม่ทวีปเดียวเท่านั้น จากข้อมูลในปัจจุบันจะเห็นว่า ทวีปต่างๆอยู่กระจายไปตามส่วนต่างๆของโลก โดยมีมหาสมุทรและทะเลคั่น อยู่ระหว่างทวีปเหล่านั้น นอกจากนี้ข้อมูลที่ได้จากการศึกษาค้นคว้าในระยะต่อๆมา พบว่าทวีปทั้งหลายที่มนุษย์อาศัยอยู่นี้มิได้นิ่งอยู่กับที่ แต่สามารถเคลื่อนที่ได้
นักธรณีวิทยาได้ศึกษาและพบว่าสิ่งต่างๆที่ประกอบกันเป็นเปลือกโลกนั้นมิมิได้อยู่รวมติดกันเป็นแผ่นเดียวกันโดยตลอดแต่มีรอยแยกอยู่ทั่วไป รอยแยกเหล่านี้ส่วนใหญ่จะอยู่ลึกลงไปจากผิวโลก จึงทำให้สามารถแบ่งเปลือกโลกออกเป็นแผ่นๆเรียกแต่ละแผ่นว่าแผ่นเปลือกโลก ซึ่งแผ่นเปลือกโลกจะประกอบด้วยแผ่นเปลือกโลกขนาดใหญ่ 6 แผ่นด้วยกันคือ
1.แผ่นยูเรเซีย เป็นแผ่นเปลือกโลกที่รองรับทวีปเอเชียและทวีปยุโรป และพื้นน้ำบริเวณใกล้เคียง
2.แผ่นอเมริกา เป็นแผ่นเปลือกโลกที่รองรับทวีปอเมริกาเหนือ ทวีปอเมริกาใต้ และพื้นน้ำครึ่งซีกตะวันตกของมหาสมุทรแอตแลนติก
3.แผ่นแปซิฟิก เป็นแผ่นเปลือกโลกที่รองรับมหาสมุทรแปซิฟิก
4.แผ่นออสเตรเลีย เป็นแผ่นเปลือกโลกที่รองรับทวีปออสเตรเลีย ประเทศอินเดีย และพื้นน้ำระหว่างประเทศออสเตรเลียกับประเทศอินเดีย
5.แผ่นแอนตาร์กติก เป็นแผ่นเปลือกโลกที่รองรับทวีปแอนตาร์กติก และพื้นน้ำโดยรอบ
6.แผ่นแอฟริกา เป็นแผ่นเปลือกโลกที่รองรับทวีปแอฟริกา และพื้นน้ำรอบๆทวีปนี้นอกจากนี้ยังมีแผ่นเปลือกโลกขนาดเล็กอีกด้วย เช่น แผ่นฟิลิปปินส์ เป็นต้น
ในอนาคต แผ่นเปลือกโลกต่างๆจะยังคงเคลื่อนที่ตลอดเวลา ทำให้ทวีปต่างๆ ที่พบอยู่ในปัจจุบันมีการเปลี่ยนแปลงได้อีก เช่น อีก 50 ล้านปีข้างหน้า อลาสกาละรัสเซียอาจจะเชื่อมอยู่ติดกันก็ได้



การเคลื่อนที่ของแผ่นเปลือกโลก
โลกเคลื่อนที่ได้อย่างไร แนวความคิดเรื่องการเคลื่อนที่ของแผ่นเปลือกโลกกล่าวว่า หินหนืดที่อยู่ในชั้นแมนเทิลได้รับความร้อนจากแก่นโลก การเคลื่อนที่ ของหินหนืดเป็นสาเหตุหนึ่งที่ทำให้แผ่นเปลือกโลกเคลื่อนที่ได้ ประกอบกับแผ่นเปลือกโลกที่อยู่ใต้มหาสมุทรมีความหนาน้อยกว่าแผ่นเปลือกโลกส่วนที่เป็นทวีป หินหนืดในชั้นแมนเทิล จึงสามารถแทรกตัวขึ้นมาตามรอยแยกระหว่างแผ่นเปลือกโลกที่อยู่ใต้มหาสมุทรได้ง่ายกว่า หินหนืดในชั้นแมนเทิลจึงทำหน้าที่เป็นตัวดันและพยุงให้แผ่นเปลือกโลกใต้มหาสมุทรเคลื่อนที่และขยายตัวแยกออกจากกัน ดังเช่นนักธรณี วิทยาพบว่าที่บริเวณรอยต่อระหว่างแผ่นเปลือกโลกที่อยู่ใต้มหาสมุทรแอตแลนติกนั้นมีแนวหินเกิดขึ้นอยู่ตลอดเวลา แนวหินใหม่ที่เกิดขึ้นจากหินหนืดที่อยู่ใต้เปลือกโลกดันขึ้นมาที่บริเวณรอยต่อนี้ แนวหินใหม่เหล่านี้พบว่ามีอายุน้อยกว่าหินปูนที่อยู่บนทวีปที่อยู่รอบมหาสมุทรแอตแลนติกมาก
นอกจากนี้ยังพบอีกว่า การที่หินหนืดดันขึ้นมาตามรอยต่อนี้เองทำให้แผ่นดินของทวีปอเมริกากับทวีปยุโรป และทวีปแอฟริกาห่างมากขึ้นตลอดเวลา เมื่อแผ่นเปลือกโลกใต้มหาสมุทรเคลื่อนที่ออกไปมากยิ่งขึ้น ขอบอีกด้านหนึ่ง จะเข้าไปชนและมุดตัวเข้าไปสู่ใต้แผ่นเปลือกโลก และมีแรงดันมหาศาลเกิดขึ้นตามบริเวณที่จรดกันนี้

1. การเกิดแผ่นดินไหว (Earthquake) สาเหตุ เกิดจากการสั่นสะเทือนที่มีผลมาจากการเลื่อนไหลของเปลือกโลก จะพบมากที่สุดบริเวณ รอยต่อของแผ่นโลก แบ่งออกเป็น 2 ประเภท
ก. เกิดขึ้นตามธรรมชาติ มีสาเหตุอยู่ด้วยกัน 2 ประการ
1. เกิดจากการระเบิดของภูเขาไฟ มีบริเวณขนาดเล็กไม่รุนแรงจะเกิดในบริเวณที่มีการระเบิด
2. การเคลื่อนที่ของแผ่นเปลือกโลก มีความรุนแรงมาก เกิดขึ้นในระดับลึก ๆ ต่อเนื่องเป็นเวลานาน ตามทฤษฎีการเคลื่อนตัวของเปลือกโลกเกิดจากความผันแปรของอุณหภูมิ การยุบตัว การโก่งตัว การชนกัน การแยกออกจากกัน ส่งผลให้เกิดผลการเลื่อนตัวของทวีปด้วย จุดที่อยู่ลึกลงไปทำให้เกิดแนวแตก เรียกว่า จุดศูนย์กลางแผ่นดินไหว (Focus หรือ Hypocenter) จุดบนผิวโลกที่อยู่ตรงกับจุดศูนย์กลางแผ่นดินไหว เรียกว่า “ศูนย์กลางแผ่นดินไหว”
ข. เกิดจากมนุษย์ เนื่องจากมนุษย์ทำให้เปลือกโลกบางส่วน เปลี่ยนแปลง เช่น
1. การทำอ่างเก็บน้ำขนาดใหญ่
2. การทำเหมืองแร่
3. การสูบน้ำใต้ดินขึ้นมาใช้ รวมทั้งการผลิตน้ำมันและก๊าซธรรมชาติ
4. การทดลองระเบิดนิวเคลียร์ใต้ดิน
5. การเก็บขยะนิวเคลียร์ไว้ใต้ดินทำให้มวลหินเปลี่ยนสภาพเนื่องจากการแผ่กัมมันตภาพรังสี


2. ภูเขา (Mountain) หมายถึง ส่วนที่สูงจากโลกบริเวณรอบ ๆ ไม่เกิน 3,000 ฟุต เป็นยอดเขาหรือเนินเขา หรือต่อกันเรียกว่าเทือกเขา
สาเหตุ การเกิดภูเขาใช้เวลานานมากเกิดขึ้นช้าค่อย ๆ เป็นสันนิฐานของการเกิดครั้งนี้
1. เกิดจากเปลือกโลกถูกแรงบีบจนโค้งงอ เช่น เทือกเขาภูพาน
2. เกิดจากการเคลื่อนที่ของแผ่นเปลือกโลก 2 แผ่น ทำให้เปลือกนอกยกตัวสูงขึ้นกลายเป็นภูเขา เช่น ภูเขาหิมาลัย
3. เกิดจากการกัดกร่อนของผิวโลกไม่เท่ากัน คือ ส่วนหนาก็ถูกกัดกร่อนช้า ส่วนบางก็ถูกกัดเร็วกว่า เช่น ภูกระดึง
4. เกิดจากการดันของแมกมา โดยจะดันให้เปลือกโลกส่วนที่บางยกตัวสูงขึ้นหรือหินหนืดเย็นตัวก่อนไหลออกมา เช่นภูเขาหินแกรนิต

3. ภูเขาไฟ (Volcano) เกิดจาก Magma ดันแทรกตัวออกมาสู่เปลือกโลกด้านนอก มีอุณหภูมิ 1000 o C ขึ้นไป ประกอบด้วยเถ้าถ่าน ก๊าซต่างๆ ไอน้ำร้อนหินหลอมเหลว (Lava) บริเวณที่มีโอกาสเกิดภูเขาไฟ คือตรงบริเวณรอยต่อระหว่างเปลือกโลก (Ring of Fire) โดยเฉพาะบริเวณที่มีการยุบตัวของแผ่นเปลือกโลก หรือ เฉพาะบริเวณที่มีการมุดตัวแผ่นเปลือกโลกระหว่างพื้นมหาสมุทรก้นพื้นทวีป เช่น ประเทศญี่ปุ่น ใต้หวัน ฟิลิปปินส์ อินโดนีเซีย รอบๆ มหาสมุทรแปซิฟิกบริเวณเทือกเขาแอนเดส ตะวันตกของแมกซิโก ตุรกี อิตาลี และหมู่เกาะฮาวายฯลฯ ก๊าซที่เกิดจากการระเบิดของภูเขาไฟได้แก่ ก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ (CO2) คาร์บอนมอนนอกไซด์ (CO) ไนโตรเจน (N2) และซัลเฟอร์ไดออกไซด์ (SO2)
รูปแบบของภูเขาไฟแบ่งออกเป็น 4 แบบ
1. แบบกรวยกรวดภูเขาไฟหรือรูปโดม (Cinder Cone ) ลาวาจะไหลพอกสูงขึ้นเรื่อยๆ มักมีขนาดเล็ก
2. แบบกรวยสลับชั้น (Composite Cone ) ลักษณะคล้ายแบบที่หนึ่ง ด้านข้างสูงชันมาก ฐานใหญ่ปะทุอย่างรุนแรงสลับกับการไหลของลาวา เช่น ภูเขาไฟฟูจิยามา
3. แบบรูปโล่ (Shield Volcano ) เกิดลาวาไหลกระจายรอบๆ อย่างเร็ว พบที่หมู่เกาะฮาวาย
4. แบบรูปแท่นหรือบะซอลท์โคนส์ (Baslt Cones) เกิดจากความเหลวที่มีลักษณะเป็นด่างไหลออกมาทำให้เกิดคล้ายที่ราบสูง ไม่พบบ่อยนัก

กิจกรรม
ให้นักเรียนสรุปเกี่ยวกับหัวข้อต่างๆที่เรียนมา อย่างน้อย 2 หน้ากระดาษ A4

แหล่งข้อมูลเพิ่มเติม
1.
http://www.rittiya.com/katoo/papa1.htm
2. http://elearning.tws.ac.th/elearning/file.php?file=/53/earth.pdf
3. http://www.dmr.go.th/knowledge/earth_move.htm
4. http://61.19.220.3/heritage/nation/geography/geo2.htm

0 Comments:

Post a Comment

<< Home